Dimensjonering av føtene til Vasabenken

Emna til føtene på høvelbenken var frå før høvla med rett flate og ein rett kant. Vi bruke denne kanten som referanse for å merke bredda på 158 mm (6 norske tommar) med ripmot. Foto: Roald Renmælmo
Emna til føtene på høvelbenken var frå før høvla med rett flate og ein rett kant. Vi bruke denne kanten som referanse (anlegg for ripmoten) for å merke bredda på 158 mm (6 norske tommar) med ripmot. Foto: Roald Renmælmo

Det er ein del ulike mål på tjukn og breidde på dei ulike føtene på originalbenken. Det er også mål på tapphola for føtene i benkeplata som ikkje harmonerer 100% med dimensjonen på føtene. Det kan skuldast erosjon gjennom tida på havbotnen eller at føtene ikkje har vore dimensjonert likt? Vi har valt å dimensjonere føtene med lik breidde på eit mål som går opp med 6 norske tommar, 158 mm (med ca 1 mm ekstra for krymping).    Målet  er 3 millimeter større enn måla på tapphola på originalen som hadde målet 155 mm lengde på tappane. Om måla på originalen ikkje er endra frå utgangspunktet og vi går ut frå at snikkaren har merka opp etter heile tommar og 6 tommar (kvart alen) så tyder det på ein tomme på litt knapt 26 mm (25,83 mm).

På dei fleste emna til føter var det 1-2 cm å høvle ned. Vi merka på begge sider med ripmot og høvla først ein skrå fas ned til merket. Dette for å lettare sjå kor djupt vi skal høvle. Så er det bare å høvle på til vi når merket og kanen er plan. Foto: Roald Renmælmo
På dei fleste emna til føter var det 1-2 cm å høvle ned. Vi merka på begge sider med ripmot og høvla først ein skrå fas ned til merket. Dette for å lettare sjå kor djupt vi skal høvle. Så er det bare å høvle på til vi når merket og kanten er plan. Foto: Roald Renmælmo

For meg som har arbeidd lite med eik tidlegare så hadde eg først venta at det skulle vere ein hard og tung material og arbeide med. Første inntrykk var at høvlinga gjekk lettare enn venta og høvelståla vart ikkje så fort sløve som eg hadde frykta. Likevel var det nødvendig å bryne ståla meir regelmessig enn tilsvarande på høvling av furu. Når stålet blir litt sløvt blir det seigare å høvle, høvelen går som i sirup, og det slit fort på kroppen. For min del fant eg ut at å høvle ned 2 cm på bredda på staven var litt i meste laget. Eg fann fram ei Mustad snikkarbile og hogg bort det grøvste til det stod ca 2 mm att til streken. Eg gjekk fram på same måte som med høvlinga, eg hogg ein fas på kvar side ned til streken for å lettare sjå kor djupt eg skulle hogge. Då måtte eg følgje fiberretninga på emnet for å unngå utriving av flis innfor streken. Så kunne eg hogge bort ryggen mellom fasane. Eg sparte ein god del tid på dette i tillegg til å spare armane.

Roald høgg kanten av emnet til fot. Ved å hogge bort det grøvste sparar ein tid. Foto: Tomas Karlsson
Roald høgg kanten av emnet til fot. Ved å hogge bort det grøvste sparar ein tid. Legg merke til at det er hogd ein skrå fas inn til ripmotstreken på begge sider. Roald høgg bort ryggen mellom desse, det står att berre eit kort parti heilt nederst. Foto: Tomas Karlsson

About Roald Renmælmo

Snikkar med fokus på handverkstradisjon og handverktøy. Universitetslektor og PhD stipendiat på NTNU i Trondheim. Eg underviser på tradisjonelt bygghandverk og teknisk bygningsvern og restaurering.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s