Høvelbenk frå Holstvollen i Bymarka i Trondheim

Høvelbenk frå Holstvollen i Bymarka i Trondheim.
Høvelbenk frå Holstvollen i Bymarka i Trondheim. Foto: Thor-Aage Heiberg

Denne karen dukket opp på en høylåve på Holstvollen ved en befaring på stedet. Benken er i god stand som bildet viser og har begge benkehakene på plass. Mål fremkommer av tegningen nederst. Benken er hovedsakelig laget i furu, men enkelte detaljer som frem og baktang samt skruene er i bjerk. Selve benkeplata er av ett helt bord. Fremtangen er skrudd fast i benkeplata med skruer. Baktangen har styrelister på undersiden av benkeplata. Styrelistene og selve skruen er det tappet ut for i benkeplata. Listene måler 1″ x 1″ i tverrsnitt. Skruene i frem- og baktang har en utvendig diameter på omlag 2 1/4″.

Legg også merke til den lille klossen på undersiden som kan svinges på utsiden av kanten og fungere som opplagringspunkt for det som er fastspent i fremtangen. Det er også tappet ut et hull i kanten av benken like ved denne klossen. Kanskje for å stikke en pinne inn i med samme hensikt som klossen?

Kjenner ikke foreløpig til historisk tilknytning eller bruk(sområde) av denne benken.

Benken sett fra undersiden
Benken sett fra undersiden
Detalj av kloss på undersiden benken. Tommestokken viser plassering målt fra fremenden av benken.
Detalj av kloss på undersiden benken. Tommestokken viser plassering målt fra fremenden av benken.
Detalj, baktange. Det er lagt et innlegg på oversiden i benkeplaten av bjerk
Detalj, baktange. Det er lagt et innlegg på oversiden i benkeplaten av bjerk
Detalj av underside, banktang
Detalj av underside, banktang
Oppmålingsskisse av høvelbenken. Alle mål er i norske tommar (a 26,15 mm). Skisse: Thor-Aage Heiberg
Oppmålingsskisse av høvelbenken. Alle mål er i norske tommar (a 26,15 mm). Skisse: Thor-Aage Heiberg

7 thoughts on “Høvelbenk frå Holstvollen i Bymarka i Trondheim

  1. Takk for at du postar med ein slik flott høvelbenk frå Trondheim. Det er spennande med desse benkane som ikkje har fast understell. På denne kan det sjå ut som at den har vore festa i framenden? Det er ein del råte i enden men eg synast å kunne sjå spikarhol etter slik festing? Kunne du elles sjå noko spor etter føter eller anna understell?

    Elles kunne vel denne benken vere ein flott modell for å lage kopi av? Den ville vere praktisk som ein flyttbar benk som ein kan ha med seg ut på oppdrag eller til bruk på kurs i høvelmaking eller liknande.

    1. Benken kan absolutt se ut til å være festet i framenden. Det sitter igjen en spiker der som kan være fra en innfesting. Ellers fant jeg ingen andre direkte og tydelige spor på annen innfesting. Benken kommer mest sannsynlig til å bli hentet inn til snekkerverkstedet på museet og kan da gjennomgås nøyere. Jeg fikk ikke brukt noe tid til dette da jeg fant den da jeg var på annet oppdrag.
      Jeg ser du har lagt inn dette som en hjulmakerbenk. Hva baserer du denne klassifiseringen på?

      1. Hjulmakarbenk er eit omgrep som er brukt for å beskrive høvelbenkar med baktong av den typen som denne benken har. Dette på grunn av at tilsvarande benkar var vanleg blant hjulmakarar. Dette var gjort til eit poeng i spørsmåla i spørjelista om snikkarhandverket i ord og sed på 1930-talet. Av svara kan det sjå ut som om begrepet ikkje var så vanleg i Noreg? Truleg er spørsmålet bygd på danske forhold der dei har sin «karetmagerbænk» som betyr nokolunde det same som hjulmakarbenk. Kategorien er problematisk og du spør nok om ein eige bloggpost som kan belyse namnet nærare? Bruken av omgrepet «karetmagerbænk» er heller ikkje konsekvent. Om du ser i ordlista til Børge Askholm så finn du nokre delvis motstridande forklaringar der. http://www.baskholm.dk/haandbog/14_arbejdsbaenke.html

        Det er både snakk om karetmagerbænk og karetmagertang. Av dei to siste så er det både som framtang og baktang.

  2. Eg legg merke til på det eine biletet at det ser ut til å vere vankant på undersida av benken? I så fall skal det kunne gå bra å få gjort ei datering av benken ved hjelp av dendrokronologi. Dessverre ved å måtte ta ein boreprøve på akkurat den staden det er vankant og det vil bli eit hol etter boret. Likevel har det vore bra å fått datert nokre av desse benkane.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s